DERİN TARİH : ŞERİFİYE SARNACI

Yeni bir seriye başlıyorum serimin adı “tarihi yapı” burada adın da anlaşıldığı üzere tarihi yapılardan bahsedeceğim

TARİHİ

Şerefiye Sarnıcı, 428 ve 443 tarihleri arasında İmparator II. Theodosius tarafından, Bozdoğan Kemeri (Valens Su Kemeri) vasıtasıyla su depolamasını sağlamak amacıyla inşa edilmiştir. Belgrad Ormanı ve civarındaki su kaynaklarından, Bozdoğan Kemeri kanalı üzerinden “Nymphaeum”, “Zeuksippos Banyoları” ve “Büyük Saray”a su taksimi yapılmaktaydı. Sarnıç, 4. yüzyılda yapılan Binbirdirek Sarnıcı ve daha sonra 6. yüzyılda yaptırılan Yerebatan Sarnıcı ile birlikte İstanbul’un su ihtiyacını yüzyıllar boyu sağlayan su deposu görevini üstlenen eserlerdendir.

İstanbul’un Çemberlitaş semti, Binbirdirek Mahallesi Piyerloti Caddesi üzerinde bulunan sarnıcın üzerine 1910’larda Arif Paşa Konağı, 1950’li yıllarda ise Eminönü Belediye Binası yapılmıştır.

2010 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından, Eminönü Belediyesi binasının yıkımı gerçekleştirilmiş, tarihi yapıya zarar vermeden binanın altında kalan, yakın zamana kadar pek bilinmeyen sarnıç ortaya çıkartılmıştır. Sütun sayısı ve yüzölçümü, Yerebatan ve Binbirdirek sarnıçlarından daha az olup, alan ebatları yaklaşık 45×25 metredir. 9 metre yüksekliğinde, 32 adet mermer kolon tarafından desteklenen çatısıyla Şerefiye Sarnıcı, Constantinus ve Theodosius olarak da bilinmektedir. Yerebatan ve Binbirdirek Sarnıçları arasındaki bağlantı gibi, bu sarnıcın da Binbirdirek Sarnıcı’na bağlantılı olduğu tespit edilmiş olup bu konuda ayrıntılı çalışmalar devam etmektedir.

Sarnıç etrafında bulunan betonarme yapıların sökülmesi ile birlikte, çevre düzenlemesi sonrası alan arkeolojik bir park haline dönüştürülmüştür. 

Tarihi yapının iç ve dış kısmı aslına uygun bir duruma kavuşturularak dış cepheye giydirilen çelik konstrüksiyon ve cam yüzey ile eser korunaklı hale getirilmiştir. Restorasyonda yapı -Yerebatan Sarnıcı gibi- sadece kendisinin sergileneceği bir müze olarak tasarlanmış, bu işlevine uygun olarak üst giriş setinde tamamen şeffaf bir giriş binası tasarlanmıştır. Tasarımda amaç, 19. yüzyıl duvarının yapılan giriş binasından koparılarak müstakil olarak algılanmasını sağlamaktır. Tamamen şeffaf olan yapıya giriş ve çıkışlar Piyer Loti Caddesi’ndeki ön cepheden sağlanmaktadır.

Yerebatan Sarnıcı ile Binbirdirek Sarnıcı’ndan hem sütun hem de alan olarak daha küçük olan bu yapı yaklaşık 1600 yaşında. Geçmiş dönemlerde Constantinus veya Theodosius Sarnıcı olarak da bilinen yapı 19’uncu yüzyıldan bu yana genellikle Şerefiye Sarnıcı olarak anılmakta. 

24 Nisan 2018 tarihinde yerli ve yabancı turistlerin ziyaretine açılan sarnıçta, ayrıca çeşitli sergilerde düzenlenmektedir. 2019 yılı itibariyle de  her cumartesi akşamı saat 17. 30’da akustik konserler ziyaretçilerin beğenisine sunulmaktadır.

İstanbul’un kuruluş efsanesi Antik Yunan’a kadar uzanıyor. Korint Körfezi yakınlarındaki Megara şehrinden ayrılan Byzas ve ekibi Sarayburnu’na (Sarayburnu) gelerek şu anda Topkapı Sarayı’nın bulunduğu tepede Bizans’ı kurdu

Su kaynakları kıtlığı bu küçük topluluk için bir sorun değildi çünkü o zamanlar orada sadece birkaç bin kişi yaşıyordu. Ancak Bizans’ın yeniden inşa edilip Roma İmparatorluğu’nun ikinci başkenti Konstantinopolis olmasından sonra, nüfus patlaması önemli su kıtlığına neden oldu.

İmparator Valens o zamana kadarki en uzun su şebekesi sistemini kurdu. Bozdoğan Kemeri olarak bilinen Trakya’dan (Yıldız Dağları) İstanbul’a içme suyu sağladı.

İstanbul Sarnıçları

İstanbul, Valens’in yaptırdığı su kemerleri ile su sıkıntısı sorununu çözdü. Ancak akan suyu sürdürmeleri gerekiyordu. Bu amaçla sonraki yüzyıllarda onlarca sarnıç yapılmıştır. Yerebatan Sarnıcı şüphesiz bunların en ünlüsüdür.

Yakın zamana kadar Tarihi Yarımada’da müze olarak ziyaret edilebilecek Yerebatan Sarnıcı dışında sarnıç yoktu. Theodosius Sarnıcı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin sekiz yıllık çalışmasıyla artık İstanbul’un en değerli müzeleri arasında yer alıyor.

Bu ikisinin yanı sıra Bindirdirek Sarnıcı, Sarnıç Lokantası (Soğukçeşme Sokağı) ve Nakkaş Halı Mağazası’nın (Nakilbent Caddesi) zemin katında sergi olarak kullanılan mekan da görülmeye değer. (tümü Sultanahmet bölgesinde yer almaktadır)

Theodosius Sarnıcı Tarihi

Şerefiye Sarnıcı (yerel adı), adını yapımcısı Theodosius II’den aldığı için İngilizce’de Theodosius Sarnıcı olarak geçmektedir. 4. yüzyılda Konstantinopolis’te bir Doğu Roma İmparatoru olarak hüküm sürdüğü için şehrin inşasına büyük katkılarından dolayı önemli bir figürdür.

Örnek vermek gerekirse, şehri çağlar boyunca her türlü tehditten koruyan Konstantinopolis Surları (Theodosian Surları olarak da bilinir), onun hükümdarlığı döneminde inşa edilmiştir.

Ayrıca 2. kuşak Ayasofya’yı (Theodosian Ayasofyası) yeniden inşa edenin kendisi olduğunu unutmamalıyız. Theodosian Ayasofyası, 532 yılında çıkan Nika İsyanı sırasında yıkılmış ve İmparator Justinianus, bugün hala ayakta olan 3. kuşak Ayasofya’yı yaptırmıştır

Theodosius Sarnıcı’nın yapımı yaklaşık 15 yıl sürdü, 428’den 443’e. Roma, Bizans (hatta Osmanlı) döneminde başkentin merkezi olması nedeniyle Sultanahmet bölgesinde hükümdarların kesintisiz su temin etmesi çok önemliydi

Bu yazıda bahsettiğimiz sarnıçlar, Büyük Saray, Hipodrom, Ayasofya ve Sultanahmet’teki (Eski Şehrin Kalbi) çeşitli resmi binalara su sağlayan ana sarnıçlardır. Burada Byzantium1200 tarafından yayınlanan harika bir belgesel var.

Theodosius Sarnıcı Giriş Ücreti 2020

Theodosius Sarnıcı giriş ücreti 2020 yılı itibariyle 20 Türk Lirası’dır. 7 yaş altı çocuklar ücretsizdir. Şerefiye Sarnıcı, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı olmadığından bu müzede İstanbul Müze Kartı geçerli değildir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bir ürünü olan İstanbul Müze Kartı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen müzelerde geçerli değildir. Bu kategorideki diğer müzeler sırasıyla Yerebatan Sarnıcı, Miniatürk Müzesi, Panorama 1453 Müzesi ve Tekfur Sarayı Müzesi’dir.

Theodosius Sarnıcı Ziyaret Saatleri 2020

Theodosius Sarnıcı sabah 09.00’dan akşam 18.00’e kadar açıktır. Müze haftanın her günü ziyaret edilebiliyor. Sadece Cumartesi günleri için 3 saat önce 15: 00’te kapanır.

İstanbul’daki müzelerin ziyaret saatleri, etkinlikler ve tadilatlar nedeniyle değişebilir. Şerefiye Sarnıcı’nda hafta sonları konserler verilebilir. Müzeye gitmeden önce Şerefiye Sarnıcı’nın resmi web sitesini ziyaret etmenizi ve son durumu gözden geçirmenizi öneririm.

Şerefiye Sarnıcı Nerede

Theodosius Sarnıcı’nı (yerel adıyla Şerefiye Sarnıcı) ziyaret etmek için Divanyolu Caddesi’nde (Sultanahmet’te tramvay hattı caddesi) bulunan Piyer Loti Hotel’i bulmanız ve ardından Piyer Loti Caddesi’ne dönmeniz gerekiyor.

Piyer Loti Caddesi’ni bulmak için arkanızdan Sultanahmet Tramvay Durağı’na binmeniz ve bir sonraki tramvay durağı olan Çemberlitaş yönünde yürümeniz gerekiyor. Konstantin Sütunu’nun (Yanık Sütun) bulunduğu Çemberlitaş Tramvay Durağı’na varmadan önce solunuzda Piyer Loti Hotel’in kafeteryasını göreceksinizKafede dönüp dümdüz gidin. Meydanda çelik konstrüksiyon bir bina göreceksiniz. Camla kaplı bu zarif yapı, sarnıcın girişidir.

Araştırmacı=Batuhan Algül

Yazar=Batuhan Algül

Editör=Batuhan Algül

Seslendiren=Batuhan Algül

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s